Scheda articolo

La naciaj lingvoj diferencas en uzado de prepozicioj en la samaj situacioj. Eĉ fremdulo, kiu perfekte ellernis fremdan lingvon, de tempo al tempo malkaŝas sian fremdecon, kiam li elektas malĝustan prepozicion sub influo de sia gepatra lingvo. Tiu problemo aperas ankaŭ en Esperanto, ĉar ĝiaj parolantoj apartenas eble al cento da etnoj kaj ĉiu homo subkonscie enportas en la internacian lingvon kutimojn de sia gepatra. Tamen post preskaŭ 140-jara praktikado la uzado de prepozicioj pli malpli stabiliĝis, sed la vortaroj la ĝustan prepozicion indikas nur escepte. Vortaristoj ŝparas lokon, por ke ilia vortaro ne estu tro granda kaj multekosta, krom tio la ĝustan uzadon ili devus serĉi en literaturo. Parte povas helpi PIV, kiu ĉe la plej gravaj vortoj citas modelajn frazojn el eminentaj aŭtoroj, sed ne ĉiam en la elektitaj ekzemploj troviĝas ankaŭ prepozicioj. Krom tio, la vortaristo koncentriĝas al trovo de ĝusta ekvivalento en la cellingvo kaj por serĉado de taŭgaj prepozicioj li ne havas tempon, nek forton. La libro de Evgeni Georgiev koncentriĝas ĝuste al uzado de taŭgaj prepozicioj, kiuj ligiĝas al la plej gravaj vortoj, plej ofte verboj aŭ substantivoj derivitaj el verboj. La aŭtoro mencias en la antaŭparolo, ke lia vortaro enhavas 1100 kapvortojn. Ĉiu kapvorto estas dike presita kaj sekvata de krampoj, inter kiuj troviĝas la uzataj prepozicioj. Ĉe verboj li ankaŭ indikas, ĉu la koncerna estas transitiva (vt) aŭ netransitiva (vn). Post konciza klarigo de la signifo oni trovas ekzemplajn frazojn, en kiuj la prepozicioj estas emfazitaj per dika skribo. Ekzmeple: admir/i vt (en, pro) esti ravita de beleco aŭ supereco: Johano ~is en si la fidelecon; mi ~as vin pro via kuraĝo; ~o (al) sento de tiu, kiu ~as: la lernantoj sentis ~on al sia instruistino. La vortaro povas helpi al la praktikantoj de la lingvo, same al la vortaristoj, ke ili kompletigu siajn vortarojn. Kompreneble oni ne trovas tie ĉion. Esperantistoj ofte hezitas, ĉu ilia portreto troviĝas sur foto/bildo aŭ en foto/bildo, ĉu ilia domo staras sur la placo aŭ en la placo k.s. Ĉi tiuj kapvortoj mankas, sed troviĝas strato (ĉe, en, sur). Ni ne forgesu, ke temas pri pionira verko, kiu atentigas pri la problemo kaj proponas manieron kiel solvi ĝin. En la pasinteco la vortaristoj bezonis multe da kunlaborantoj, kiuj legis gravajn verkojn, originalajn kaj tradukitajn, ĉerpis el ili interesajn frazojn kaj sendis ilin al la ĉefredaktoro de la vortaro. Nun ekzistas granda kvanto da literaturaĵoj en ciferecigita (skanita) kaj tekstigita (deĉifrita) formoj. En ili oni povas serĉi ekz. la vorton bildo kaj la komputilo trovas multajn ekzemplojn kiel la vorto estas uzata. Sed unue la vortaristo devas konscii pri la problemo, interkonsenti kun la eldonisto ĉu li povas pligrandigi la vortaron per tiaj indikoj, kolekti la ciferecigitajn tekstojn kaj lerni kiel apliki la trovitajn citaĵojn. Evgeni Georgiev montras la vojon kaj en tiu senco lia verko estas tre utila.